Naar aanleiding van de neen-stem van de Ieren over het Verdrag van Lissabon, rijst bij mij opnieuw de vraag over het nut van referenda.
Ierland is het enige land dat de ratificatie van het verdrag via een referendum laat verlopen. In de Ierse grondwet is immers ingeschreven dat belangrijke beslissingen moeten genomen via een referendum om zo alle burgers rechtstreeks inspraak te geven. Er is hierbij geen stemplicht, maar stemrecht. In Ierland zijn ongeveer 40% van de Ieren gaan stemmen, maar velen daarvan wisten niet waarvoor ze stemden. Enkele gaven dat ook ruiterlijk toe: ze hadden neen gestemd omdat ze het niet snapten! Anderen beweerden dat Europa door dit verdrag Ierland zou verplichten om hun militaire neutraliteit op te heffen of de abortusregeling te versoepelen. Over al deze kwesties wordt met geen woord gerept in het Verdrag van Lissabon. Wanneer minder dan de helft zijn stem uitbrengt, en velen daarvan dan nog eens ongefundeerd stemmen, wat is de draagkracht van zo een referendum dan?
Als ik dit allemaal hoor, stel ik me serieus vragen over het nut om beslissing te mogen nemen zonder enige kennis ter zake. Bij uitbreiding geld dit natuurlijk ook voor verkiezingen. En zoals we zien in Ierland wordt dit niet verholpen door de stemplicht af te schaffen.
Het valt op dat er alsmaar meer op gevoel en niet op basis feiten wordt beslist. Op minder belangrijke vlakken is die trend ook merkbaar via televoting: over alles mogen de kijkers beslissen. Of een restaurant open blijft of niet wordt niet beslist door hun kwaliteiten, maar door hoe ze overkomen op TV; De winnaar van Eurosong wordt enkel nog bepaald door de kijkers en niet langer door een vakjury …
Moeten we niet terug naar een minder vrijblijvende manier van beslissen, waarbij toch enige kennis ter zake vereist is? Wat is jullie menig hierover?